Ang Duha Ka Mga Ulod

--ni Estafanio Argall Luceno
Pagadian City, Philippines









May duha ka ulod, maut kaayo ang mga dagway--

Sa ilang kaugalingon wala gani sila malipay;

Ug samtang ang duha nagsud-ong sa usa'g-usa,

Nagpuot ang ilang dughan sa labihang kahingawa.



Sa diha nga sila sa kadahonan nagkamang-kamang,

Kalit lamang misakdap kining usa ka alibangbang--

Ang duha ka ulod gibati'g tumang kaibog,

Uban ang kataha ug talagsaon nga kaikog.



Ang alibangbang matahum uyamot nga sud-ongon,

Labi na gayud ang mga paku niini nga mabulokon;

Samtang ang iyang lawas sama ra usab sa ulod,

Nga sa huyohoy sa hangin nagapa-anud-anud.



Ug, busa, ang duha ka ulod may dakung pangandoy

Nga ang kinaiyahan unta kanila malooy,

Aron sila 'pod mamahimo nga mga alibangbang

Ug maka-ambit sa haruhay ug malipayong kahimtang.



Si alibangbang nakadungog sa ilang mga yagubyog--

Miduol kini ug mitambag sa duha ka mga ulod

Kon unsa ang angay nilang pagabuhaton.

Aron mahimugso ang ilaha nga gipanamkon.



Mitug-an kini nga siya kanhi usa usab ka ulod

Kay sa maong kahimtang ang kinabuhi magsugod,

Tapus siya makagawas sa iyang linunhan

Diha pa maangkon ang hingpit niya nag kagawasan.



Sa usa ka dyutayng puntil nga sa dahon nahisab-it,

Ang usa sa mga ulod mitubag sa dakung hagit;

Apan sa kangiub ug kaigang wala siya makaagwanta,

Milugos sa paggula nga dili pa unta husto ang takna.



Ang iyang kahimtang nahulog sa alang-alang--

Kay ngano? Igo lang siyang gituka sa langgam,

Unta kon nahimo pa siya nga usa ka alibangbang

May igong kahimanan nga sa mga pagsulay ikaasdang.



Mao na usab nga misulay ang laing usa ka ulod,

Aron lamang ang tahas kaniya ipamatuod;

Ang kainit ug ang kangitngit iyang gi-antus,

Ug busa,sa pagkab-ut sa gipangandoy siya milampus.



Ang maayong kapalaran miabut ra gyud kaniya--

Gitugkan ug mga paku ug mikapa-kapa;

Hangtud nga sa kahanginan siya nagpa-anud-anud,

Ug sa hingpit mibiya sa iyang pagka-ulod.



Dan, kon mangandoy man kita nga maka-angkon

Sa kinabuhing dayon sa luyo sa kamatayon,

Ang kaagi sa ulod maoy angay tang panaminan--

Sa pailub ug pag-antus maoy takus tang panag-ingnan.



Aduna pa'y langit alang kang bisan kinsa--

Walay gipili kon asa man kini kun kanus-a;

Ang paglahutay mao ang labing mahinungdanon,

Uban ang pagpangandam pagdawat sa kamatayon.



Si Kristo ana-a sa katahum sa alibangbang,

Lamdanan sa mga ulod nga nagkamang-kamang,

Ug kaniya usab kita ugma damlag mahisama

Kon kita magbag-o diha sa tanaman sa gugma.



Bisang ang tawo sama sa kabus nga ulod,

Ang tawhanong kahimtang dili kay hangtud sa hangtud--

Samtang may kinabuhi, aduna pa'y kalauman

Nga mahimong alibangbang nga sa ulod gika-ibgan.



May panahon ra nga ang gabii mahimong adlaw,

Ug ang kolon sa bulawan sa tiilan sa bangaw

Atong hipalgan, ug sa Dios kanato paambitan

Tapus mo-agi ang mga pagsulay ug kasakitan.

SALOMA SA KINABUHI

Sinulat ni G.Estefanio Argall Luceno
Dakbayan sa Pagadian

(Nakaangkon sa Nahaunang Gante sa Bangga sa balak nga gipasiugdahan sa LUDABI, INC. sa Tuig 1978)





Diyutay ra’y akong gikinahanglan
Dinhi ning dula sa kinabuhi
Bisan kamalig ra nga kawayan
Nga magpaabut sa akong pag-uli;
Naa sa abaga sa usa ka bungtod,
Nga nagaumbaw sa atong lungsod.

Akong tinguha nga mahayahay
Bisan sa unsa gayud taknaha,
Dili magahub, dili malaay
Sa akong pangisip wa’y makabalda,
Taas kayo ang akong panan’aw
Kon sa tukmaan ako molantaw.

Wa’ ako mangadoy’g daghang bulawan,
Igo lang una nga wa’y mailiw:
Kapin ug diyutay, sarang kadangpan
Sa tawong timawa nga wa’y mahimo;
Tolo ka kaon sa matag adlaw,
Husto na ‘nako nga makatagbaw.

Mao ra’y damgo ko sa kanunay,
Ang pakigminyo sa kinaadman
Aron may bunga sa akong kabudlay
Nga sarang pagpuslan sa yutang natawhan;
Kay maoy tugon sa akong ginikanan,
Kanang pagkab-ut ug tingusbawan.

Wala ‘ko’y tuyo sa kadungganan,
Kay ang kabantug ‘god lumalabay;
Hatagi hinoon ko’g kahigalaan
Nga sa pag-antus makigsagabay
Kanang mounong bisan kanus-a,
Dili mosibug bisan ibala.

Maoy itunol, akong Bathala,
Kanang buotan gayud kanako;
Gam-ang tiunay nakong himaya,
Pahid sa luha sa akong pagbakho
Akong hinugnon,akong hilakan,
Inigkanaug na sa lubnganan.
Lahi da ako sa ubang binuhat
Nga daw gitukoy lang sa bahandi;
Ang kabubut-on, sa kaluoy buhat
Labing bililhon pa kay sa sapi:
Ang pagmahal kanimo sa tawo,
Maoy bahanding di’ ikabaylo.

Bulahan kadtong magapalandong
Sa kauswagan sa kaliwat nato,
Aron katarong sa tawo molabong
Bag-ong salingsing sa liwat motuybo;
Dunay kaduyog pagmalipayon,
Dunay kabahin pagmasulob-on.

Dagha’y gidagit sa Kamatayon,
Gilakda’g dalid sa mga kalimot;
Samtang lubong sa matinabangon,
May lukong sa gugma paghandum palibut;
Buhi ang ngalan sa dila laylayon,
Kalag kanunay magmalipayon.

Gahum sa tawo dili magdayon,
Alagad sa tuyok sa katuigan;
Karon himaya imong naangkon--
Unya kun ugma, ang kapildihan:
Kay nagalantawng mata sa lungsod,
Nga maghuhukom kon unsay matuod.

Wa’ ka’y kayugot kang bisan kinsa,
Busa kanimo walay nasilag;
Sa among dughan ikaw gipensa,
Sa laing bahin, ikaw binihag:
Hari ka sa imong kaugalingon,
Samtang ikaw ra upo’y ulipon.



Ikaw mosuroy wa’y kulo-kahadlok,
Bisan ata-on ang kagabhi-on;
Ang kaisipan walay kasamok,
Walay kanaas nga imong lingi-on
Apan mahugaw gani ang tanlag,
Pihong sa dalan mahisalaag.

Wala na’y sama sa makig-angay,
Bisan kataw-an sa katilingban;
Hinayon la’g husay, dili sa away
Kon daw ugaling may kasungi-an;
Kay bisan anino sa burokinto
Sa udtong tutok daw magakinto.


Ayaw paghasul sa isigka-tawo
Ay’ pag-ibatok sa dautang tinguha
Kay ang maglapas bisan sa damgo,
Ginabilanggo na’s hunahuna;
Sugo sa Dios: “Kon bato’y ilabay,
Baslon pag-itsa nato’g tinapay.”


Kon hinuktokan pa unta’g maayo,
Di’ ugod matarong ang pagpanlupig;
Ug kon aduna man gyu’y maka’yo
Kaatbang unta magpakatubig;
Kay kon tanan pulos na mabuang,
Sa kasal-anan intawon ‘ta maglunang.


Dinhi ugod ning kalibutana,
Mahimo ang matuod pagatabunan:
Ang bilanggo-an gipangagana
Sa di’ maantigong mangatarungan;
Bisan matarong ginasilotan,
Kon sa hukmanan siya “himatud-an”.

Sa ingon niini adunay daghanan,
Nga sa katawhan gapalabi-labi;
Inay panakpon, gipanglabanan
Ug ginaisip na hinoong bayani;
Kamasalaypon sa atong pagtoo,
Kon ang matarong maoy mapuo!


Busa, ipangaliya nato sa langit,
Ang tibwayng kahusay sa atong nasud;
Ug managsama unta pag-ambit
Sa panalipod sa atong balaod;
Ang katarungan dili ihikaw
Aron magharing tumang kalinaw.